Çocuklara Ne Düşüneceklerini Değil, Nasıl Düşüneceklerini Öğretmek
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, okul öncesi eğitimde çocukların yalnızca bilgi edinmelerini değil; bilgiyi anlamalarını, kullanmalarını, sorgulamalarını ve yeni durumlara aktarabilmelerini hedefleyen beceri temelli bir eğitim anlayışını benimsemektedir. Bu anlayışın temel yapı taşlarından biri de üst bilişsel becerilerdir.
En basit ifadeyle üst biliş; çocuğun kendi düşünme ve öğrenme sürecinin farkında olması, bu süreci planlaması, izlemesi ve değerlendirmesidir. Başka bir ifadeyle çocuk yalnızca etkinliği yapan değil, etkinliği nasıl yaptığını düşünen birey hâline gelir.
Üst Bilişsel Beceriler Neden Önemlidir?
Okul öncesi dönemde kazanılan üst bilişsel beceriler, çocukların ilerleyen eğitim hayatlarında karşılaşacakları akademik ve sosyal problemlere çözüm üretmelerini kolaylaştırır. Bu beceriler sayesinde çocuklar;
- Bir işe başlamadan önce plan yapmayı,
- Farklı çözüm yolları üretmeyi,
- Tahminlerde bulunmayı,
- Hata yaptıklarını fark etmeyi,
- Kendi çalışmalarını değerlendirmeyi,
- Düşüncelerini açıklamayı,
- Öğrendiklerini yeni durumlara aktarmayı öğrenirler.
Bu nedenle Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde çocukların ezberleyen değil, düşünen, araştıran, sorgulayan ve üreten bireyler olarak yetişmeleri hedeflenmektedir.
Okul Öncesinde Üst Bilişsel Beceriler Nasıl Desteklenebilir?
Üst bilişsel beceriler, çocuklara uzun açıklamalar yapılarak değil; günlük etkinlikler sırasında yöneltilen doğru sorular ve oluşturulan öğrenme ortamlarıyla gelişir.
Öğretmenler sınıf içinde şu tür sorularla çocukların düşünme süreçlerini destekleyebilir:
- Bu etkinliği nasıl yapmayı düşünüyorsun?
- Başka bir çözüm yolu olabilir mi?
- Sence bundan sonra ne olacak?
- Neden böyle düşündün?
- Farklı olsaydı ne değişirdi?
- Bu problemi başka nasıl çözebilirdin?
- Çalışmanda en çok hangi bölüm hoşuna gitti?
- Bir daha yapsan neyi farklı yapardın?
Bu tür sorular, çocukların yalnızca cevap vermelerini değil, cevaplarının nedenini düşünmelerini de sağlar.
Etkinlikler Nasıl Üst Bilişsel Hâle Getirilir?
Aslında sınıfta uygulanan birçok etkinlik, küçük dokunuşlarla üst bilişsel becerileri destekleyebilir.
Örneğin bir resim tamamlama etkinliği, yalnızca eksik parçayı çizdirmeyi amaçlıyorsa daha çok dikkat ve görsel algıyı geliştirir.
Ancak öğretmen etkinlik öncesinde;
“Sence burada ne eksik olabilir?”
“Bunu neden seçtin?”
“Başka nasıl tamamlayabilirdin?”
gibi sorular yönelttiğinde aynı etkinlik çocukların tahmin etme, karar verme, planlama ve öz değerlendirme becerilerini de geliştirmeye başlar.
Benzer şekilde yapboz, örüntü, eşleştirme, hikâye tamamlama, drama, fen deneyleri, sanat etkinlikleri ve oyunlar da doğru sorularla üst bilişsel öğrenme fırsatlarına dönüşebilir.
Öğretmenin Rolü
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde öğretmen, bilgiyi aktaran kişi olmanın ötesinde öğrenme sürecini planlayan, rehberlik eden ve çocukların düşünmelerini destekleyen bir eğitim lideridir.
Çocuklara doğrudan doğru cevabı vermek yerine onların düşünmelerini sağlayacak sorular yöneltmek, fikirlerini ifade etmelerine fırsat tanımak ve farklı çözüm yollarını denemelerine olanak sağlamak, üst bilişsel gelişimin en önemli destekleyicileridir.
Her çocuğun farklı düşündüğü, farklı çözümler üretebildiği ve bu düşüncelerini güvenle paylaşabildiği sınıf ortamları, anlamlı öğrenmenin gerçekleştiği ortamlardır.
Yumurcak Yayınları ile Beceri Temelli Öğrenme
Yumurcak Yayınları olarak Harika Çocuklar Superior Eğitim Seti başta olmak üzere okul öncesi eğitim materyallerimizi Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin beceri temelli yaklaşımı doğrultusunda güncelledik.
Etkinliklerimiz hazırlanırken çocukların yalnızca bilgiyi öğrenmeleri değil; planlama, tahmin etme, problem çözme, sorgulama, karar verme, yaratıcılık ve öz değerlendirme gibi üst bilişsel becerilerini destekleyen uygulamalara yer verilmiştir.
Yumurcak Akademi’de öğretmenlerimize sunduğumuz yıllık planlar, günlük eğitim planları, etkinlik önerileri, özgün okul şarkıları ve diğer dijital kaynaklar da bu yaklaşımı destekleyecek şekilde hazırlanmaktadır.
Çünkü inanıyoruz ki; okul öncesi eğitimde en değerli kazanım, çocuklara hazır cevaplar vermek değil, onların merak eden, düşünen, sorgulayan ve öğrenmeyi seven bireyler olarak yetişmelerine rehberlik etmektir.
Yumurcak Yayınları
Düşünen çocuklar, güçlü yarınlar…